Sebagai pemandu pelancong, memang seronok melihat wajah terkejut dan gembira pelancong bila mereka pertama kali mengalami interaksi sebenar dengan penduduk tempatan.
Bila berurusan dengan staf lapangan terbang dan pemandu pelancong, mereka memang jangka semua orang bercakap Bahasa Inggeris — itu kerja mereka. Tapi bila mendekati penjaja atau sesiapa saja di tepi jalan, mereka bersiap untuk mengeluarkan ayat-ayat pecah-pecah disertai isyarat tangan yang berlebihan. Penduduk tempatan Malaysia tersenyum dan bercakap dengan mereka dalam Bahasa Inggeris yang fasih.
Well, hampir fasih. Ia dipanggil Malaysian English.
Dan respons daripada pelancong hampir selalu sama.
"Oh, I didn't know Malaysians can speak such good English!
" Ya, orang Malaysia memang bercakap Bahasa Inggeris, jadi jangan malu untuk bercakap seperti biasa dan mereka akan balas dengan Malaysian English. Sudah tentu, ada beberapa perbezaan dalam penggunaan perkataan, mungkin sebutan dan sedikit gaya Malaysia ditambah. Tapi jenis perbezaan ini wujud walaupun antara negara-negara yang berbahasa Inggeris seperti US, UK dan Australia. Jadi jika anda pertama kali ke Malaysia, anda pasti akan mendengar (dan malah belajar) beberapa istilah tempatan sepanjang penginapan anda.
Fakta menarik: Bila datang kepada bahasa — atau bahasa-bahasa, saya patut kata, Malaysia mempunyai 137 bahasa, dialek dan sub-dialek asli yang mengagumkan di seluruh negara. Mari kita lihat bahasa-bahasa di Malaysia, supaya anda lebih faham apa yang dijangka dan rasa lebih tenang.
Bahasa Melayu: Bahasa Rasmi
Di sinilah mungkin jadi sedikit keliru. Bahasa Melayu ialah bahasa rasmi kebangsaan Malaysia, yang terbahagi kepada sepuluh dialek. Daripada itu, Bahasa Melayu ialah dialek rasmi dan standard yang juga dituturkan di Indonesia, Singapura, Brunei dan Thailand dengan jumlah kira-kira 18 juta penutur di seluruh dunia. Jadi bila kita guna perkataan "Malay" untuk merujuk kepada bahasa rasmi, kita maksudkan dialek Bahasa Melayu. Kebetulan, Bahasa Indonesia yang dituturkan oleh 170 juta orang, juga satu bentuk Bahasa Melayu.
Rekod terawal Bahasa Melayu yang diketahui terdapat pada inskripsi di selatan Sumatra dan pulau Bangka, dan bertarikh 683-6 Masihi. Pada masa itu ia ditulis dalam tulisan India dan banyak dipengaruhi oleh Sanskrit. Ia berubah pada abad ke-14 kepada tulisan Arab, kemudian sekali lagi pada abad ke-17 kepada abjad Latin moden.
Bahasa Inggeris British
Pada pertengahan abad ke-18, British telah menubuhkan pos perdagangan di semenanjung Tanah Melayu. Bersama mereka, mereka membawa politik, barang dagangan dan Bahasa Inggeris. Sejak 1819, British sudah menguasai Singapura dan Bahasa Inggeris mula mempengaruhi bahasa Malaysia, dan sebaliknya. Perkataan seperti paddy, lorry, amok, rattan, bamboo, dan sarong hanyalah beberapa contoh pengaruh Melayu dalam Bahasa Inggeris.
Bahasa Inggeris yang digunakan di Malaysia hari ini berdasarkan Bahasa Inggeris British dan dipanggil Malaysian English. Ia mengikut ejaan British, namun slang Amerika kuat, terutama di kalangan belia Malaysia.
Seperti Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris memainkan peranan penting untuk menjembatani jurang antara dialek dan bahasa, seperti antara penutur Cina atau Tamil, supaya mereka boleh berkomunikasi dengan selesa. Bila bercakap dengan orang yang tidak faham bahasa mereka, mereka akan guna Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris atau campuran yang disebut tadi, Manglish.
Manglish atau Malaysian Standard English (MySE)
Di sinilah keseronokan bermula. Ini bahasa yang sangat seronok untuk didengar dan lebih seronok untuk dituturkan. Dan hampir mustahil untuk tidak belajar sedikit, walaupun dalam lawatan singkat.
Kira-kira sebulan lalu saya terdengar seorang pelancong bercakap dengan anaknya di rumah di US. Dia dan suaminya dalam lawatan kedua ke Malaysia dan dia ada sedikit masalah dengan sambungan, jadi dia bercakap agak kuat. Yang menarik perhatian saya ialah bila dia cakap "See HOW la," yang dalam Manglish maksudnya lebih kurang "I'll see and let you know."
Seluruh kumpulan berhenti dan memandang dia, termasuk saya, kemudian kami semua ketawa bila dia sedar apa yang dia cakap. Dan dengan loghat yang hampir sempurna! Ini bukan pertama kali saya dengar pelancong bercakap Manglish dan saya selalu terhibur.
Biar saya beri beberapa contoh Manglish dan bagaimana perkataan tertentu digunakan, supaya anda ada idea bagaimana gabungan dua bahasa ini bersatu.
Amaran: Manglish boleh menyebabkan ketagihan — sila guna Manglish dengan bertanggungjawab.
Meneroka Manglish
Manglish tidak seharusnya dikelirukan dengan Malaysian English. Walaupun namanya serupa, tidak seperti Malaysian English yang mengikut peraturan dengan sedikit gaya tempatan, Manglish tidak selalu mengikut struktur tatabahasa British English.
Manglish juga mempunyai pengaruh daripada bahasa lain seperti Hokkien, Mandarin, Kantonis, dan Tamil.
Perlu diingat: Seperti mana-mana negara dan bahasa, Manglish boleh berbeza dari satu kawasan ke kawasan lain dalam penggunaan dan slang mengikut pengaruh tertentu.
La
Memahami "la" adalah asas. Ia boleh digunakan dalam pelbagai cara dalam komunikasi harian dan menerangkan pelbagai jenis emosi, tapi ia sebenarnya tidak ada makna khusus.
• Frustrasi – what la
• Untuk menekankan – ya la
• Rasa biasa-biasa – OK la
• Cuba untuk tenang – come on la
• Untuk bertanya – serious la?
• Menafikan – no la
Contoh:
Anda kepada penjaja: Can you give me a discount?
Dalam Manglish: Ei, cheaper la!
Tiada jawapan pasti dari mana penggunaan "la" berasal, namun orang Cina memang guna "lah" dan mendakwa pengaruhnya.
Ini beberapa perkataan menarik yang digunakan oleh penduduk tempatan yang mempunyai makna berbeza daripada maksud asalnya.
Boss
Hanya digunakan dengan lelaki, ia secara literal bermaksud apa yang sepatutnya, tapi di Malaysia, ia banyak digunakan sebagai tanda hormat atau untuk membuat seseorang rasa penting. Ia bukan panggilan rasmi, tapi lebih kepada cara menghormati seseorang. Walaupun kita di restoran Mamak, adalah biasa memanggil pelayan "boss".
Contoh:
Pegawai pinjaman: Your application is denied because you don't meet the qualifications.
Anda : Please la, boss. Can't you help me this time? Can la, boss?
One
Yang ini boleh mengelirukan. Bukan maksud nak main kata. Bila penduduk tempatan guna perkataan "one" mereka tidak merujuk kepada nombor. Ia lebih untuk penekanan.
Contoh:
Penduduk tempatan: So handsome one. Going out with leng loi is it?
Maksud: So handsome! Going out with a girl?
Spender
Ini bukan apa yang anda sangka. Ini bukan merujuk kepada orang yang suka berbelanja mewah untuk benda yang tidak diperlukan. Tidak, dalam istilah tempatan kita spender bermaksud seluar dalam lelaki. Ya, anda baca dengan betul. Spender ialah pakaian dalam. Saya rasa contoh tidak perlu di sini.
Tackle
Untuk peminat bola sepak, perkataan ini ada makna yang biasa, tackle pemain yang pegang bola. Di tempat lain dalam Bahasa Inggeris, ia boleh digunakan untuk menggambarkan mengambil masalah atau cabaran besar. Ia juga boleh bermaksud peralatan memancing. Dalam Manglish, ia tidak bermaksud mana-mana ini. Ini contoh sedikit jurang antara Bahasa Inggeris dan Manglish.
Jika anda dengar penduduk tempatan cakap dia nak tackle seorang gadis, jangan panggil polis. Dalam Manglish, "tackle" bermaksud untuk mendapat perhatian seorang gadis.
Campuran Tidak Berhenti Di Situ
Manglish ada sisi sebaliknya daripada di atas. Selain perkataan Inggeris yang digunakan dalam variasi berbeza, perkataan Melayu juga masuk ke dalam ayat Bahasa Inggeris.
Ini beberapa contoh bagaimana perkataan Melayu digunakan bersama Bahasa Inggeris.
Tapau
Tapau bermaksud untuk bungkus atau bawa balik makanan.
Contoh:
(Kepada pelayan) Boss, can you tapau this chicken and rice for me?
Bos, tapau chicken rice, can?
Kautim
Perkataan ini berasal dari Kantonis dan bermaksud "untuk selesaikan" seperti menyiapkan kerja atau menyelesaikan masalah.
Contoh:
Boss: Lee, don't forget to update me on that deal tomorrow.
Lee: Don't worry boss. I will kautim it for you. Perkataan menarik lain yang mungkin anda dengar:
Mat Salleh
Perkataan ini merujuk kepada orang Barat, tapi bukan dalam cara yang menghina.
Contoh:
Penduduk tempatan (kepada pemandu teksi): Tolong jap tunjuk Mat Salleh tu macam mana nak gi Kuantan.
Maksud: Sila bantu untuk membantu orang Barat itu, dia nak pergi ke Kuantan.
Jambu
Maksud asal jambu ialah sejenis buah jambu batu tapi telah berubah untuk merujuk kepada lelaki yang comel seperti penulis artikel ini dan kumpulan lelaki Korea.
Dialek dan Pengaruh Lain British bukan satu-satunya budaya luar yang meninggalkan kesan di Malaysia. Sebagai contoh, di selatan Malaysia, Mandarin dituturkan secara meluas dan diajarkan di sekolah kerana populasi Cina-Malaysia yang tinggi. Mereka juga bertutur dalam dialek Cina lain seperti Hokkien, Kantonis, Hakka, Hainan, Hok-chew, Yue, dan Min. Namun, banyak dialek kecil menghadapi kepupusan kerana Mandarin semakin dominan.
Tamil ialah satu lagi bahasa popular yang digunakan oleh India-Malaysia. Sinhalese ialah bahasa yang mainly digunakan oleh populasi Sri Lanka dan Thai dituturkan di beberapa bahagian tapi dianggap sebagai bahasa minoriti.
Bahasa Asli Malaysia
Terdapat lebih 30 suku asli di Malaysia masing-masing dengan bahasa leluhur unik termasuk sub-dialek. Kazadandusuns dan Iban ialah yang paling dikenali antara bahasa-bahasa asli.
Jangan rasa tertekan untuk belajar bahasa baharu sepenuhnya sebelum bercuti. Walaupun penduduk tempatan menghargai penghormatan terhadap bahasa ibunda mereka, mereka selalu lebih daripada gembira untuk melatih Bahasa Inggeris mereka dengan orang Barat sebenar.
